Transformatör Koruyucu Bakım Test Kalemleri ve Referans Standartları

Trafo revizyonu ve montajı tamamlandıktan sonra testler yapılmalı ve iki revizyon arasında trafo üzerinde önleyici bir test gerçekleştirilmelidir. Bu şekilde, trafonun arızası etkili bir şekilde kontrol edilebilir, arıza türü belirlenebilir ve trafonun güvenliği belli bir ölçüde sağlanabilir.

Trafo Doğru Akım Direnci Testi ve Hesaplaması
Trafo sargılarının doğru akım direncinin ölçülmesi oldukça önemli bir test maddesidir ve trafo test maddeleri arasında ikinci sırada yer alır. Trafonun doğru akım direnci, her faz sargısının doğru akım direnç değerini ifade eder. Doğru akım direnci ölçümünün amacı, üç fazlı sargıların içinde dönüşler arası kısa devre olup olmadığını kontrol etmektir. Çünkü trafo içinde fazlar arası kısa devre varsa, kısa devre akım değeri çok yüksek olur, trafonun yanmasına kolayca yol açabilir, arıza belirtileri de belirgindir ve dış görünümden kolayca anlaşılabilir. Ancak, fazlardan birinin dönüşleri arasında kısa devre olması durumunda, kısa devre akım değeri çok düşük olur ve trafonun gaz koruması devreyi keser, ancak trafonun kendisinde arıza olup olmadığını dış görünümünden anlamak zordur. Her fazın doğru akım direnci ölçülerek, üç faz direnç değerleri karşılaştırıldığında içeride dönüşler arası kısa devre olup olmadığı kolayca belirlenebilir: eğer direnç değerleri arasında büyük fark varsa, dönüşler arası kısa devre arızası olasılığı yüksektir; temelde benzerlerse, bu arıza olasılığı elenebilir. Trafonun yapısına göre, sargılar neredeyse tamamen yalıtılmış telin kendi yalıtım ortamı ile izole edilmiştir. Eğer yalıtım işleminde bir kusur varsa ve trafo yüksek yüke maruz kalırsa, zayıf yalıtım dönüşler arası kısa devreye neden olabilir. Bu nedenle, doğru akım direnci ölçümünün amacı, trafoda dönüşler arası kısa devre olup olmadığını belirlemek ve arıza gidermeyi kolaylaştırmaktır.

Trafo bobininin doğru akım direnci ölçümü için standart şu şekildedir: 1600kVA üzeri trafolarda, her faz sargı dirençleri arasındaki fark, üç faz ortalamasının %2'sinden fazla olmamalıdır ve nötr nokta bağlantısı olmayan sargılar arasındaki fark, üç faz ortalamasının %1'ini geçmemelidir. 1600kVA ve altı trafolarda ise, fazlar arası fark genellikle üç faz ortalamasının %4'ünü, hatlar arası fark ise genellikle üç faz ortalamasının %2'sini aşmamalıdır. Değişim %2'den büyük olmamalıdır. Trafonun doğru akım direnci ölçümü, genel direnç ölçümünden farklıdır çünkü trafo sargıları büyük bir endüktansa sahiptir. Ölçüm yöntemleri arasında akım, voltmetre ve dengeli köprü yöntemleri bulunur. Güç elektroniği test ekipmanları teknolojisinin gelişmesi sayesinde, genellikle trafo doğru akım direnci test cihazları ölçüm için kullanılır.

Trafo doğru akım direnci test cihazının avantajları şunlardır:

① Çıkış akımını otomatik olarak seçebilir ve çıkış akımı yüksektir.

② Geniş ölçüm aralığı (0~50Ω), endüktif doğru akım dirençlerini ölçebilir, örneğin trafolar ve transformatörler.

③ Elektronik ekran, verilerin net ve okunaklı şekilde görüntülenmesini sağlar. Bu nedenle, piyasada yaygın olarak kullanılmaktadır.

Transformatör Dönüşüm Oranı Testi (TTR)
Transformatör yüksüz durumdayken, yüksek gerilim sargısının U1 gerilimi ile alçak gerilim sargısının U2 gerilimi arasındaki oran gerilim oranıdır. Üç fazlı bir transformatörün dönüşüm oranı genellikle hat gerilimine göre hesaplanır. Dönüşüm oranı testi, transformatörün bir tarafına bir gerilim uygulayarak, diğer taraftaki gerilimi bir ölçüm aleti veya cihazla ölçmek ve ardından ölçüm sonuçlarına göre dönüşüm oranını hesaplamaktır. Transformatör oran testinin amacı, sargıların sarım sayısının doğru olup olmadığını kontrol etmek, kademe değiştiricinin durumunu incelemek, sargılarda katmanlar (sarım) arasında metalik kısa devre olup olmadığını kontrol etmek vb. işlemlerle transformatörün devreye alınıp alınamayacağına veya paralel çalıştırılıp çalıştırılamayacağına dair temel sağlamaktır. Gerilim oranının sahada belirlenmesi için gerilim ölçüm yöntemi ve köprü yöntemi bulunmaktadır.

Güç transformatörü üretimi, kullanıcı devir teslimi ve bakım testi sürecinde, transformatör dönüşüm oranı testi mutlaka yapılması gereken bir maddedir. Bu, transformatör ürünlerinin teslimat ve kullanım sırasındaki kalitesini etkin bir şekilde denetleyebilir ve transformatörde sarımlar arası kısa devre, açık devre, bağlantı hatası, dahili arıza veya gerilim ayar anahtarının temas hatasını önleyebilir. Transformatör dönüşüm oranı test cihazı artık ölçüm için kullanılmaktadır; bu cihaz, kolay kullanım, kapsamlı işlevler ve kararlı, güvenilir veriler gibi özelliklere sahiptir. Çeşitli büyük, orta ve küçük transformatörlerin dönüşüm oranı grup testlerinin ihtiyaçlarını karşılayabilir. Test sonuçlarının analizi ve değerlendirilmesi:

(1) Plaka değeri ile karşılaştırıldığında, her faz bağlantısının gerilim oranı belirgin şekilde farklı olmamalı ve kurala uygun olmalıdır.

(2) Gerilimi 35kV'dan az ve gerilim oranı 3'ten küçük olan transformatörler için gerilim oranının izin verilen sapması ±%1'dir. Diğer tüm transformatörler: Nominal kademe gerilim oranının izin verilen sapması ±%0,5'tir ve diğer kademelerin gerilim oranı, transformatör empedans gerilim değerinin (%) 1/10'u içinde olmalı, ancak ±%1'i geçmemelidir.

Transformatör İzolasyon Direnci Testi

Sargıların izolasyon direnci ölçülürken, her bir sargının toprağa ve diğer sargılara karşı izolasyon direnç değerleri sırayla ölçülür. Test edilen sargının uçları kısa devre edilmeli ve test edilmeyen diğer sargılar toprağa kısa devre edilmelidir. Ölçümlerin sırası ve belirli kısımları tabloda gösterilmiştir.

Sıra	Çift sargılı transformatör		Üç sargılı transformatör
	Test Edilen Sargı	Topraklama Noktası	Test Edilen Sargı	Topraklama Noktası
1	DA	Kasa & YA	DA	Kasa & YA/OA
2	YA	Kasa & DA	OA	Kasa & YA/DA
3	***	***	YA	Gövde & OV/AŞ
4	YŞ & AŞ	Gövde	YŞ & OV	Gövde & AŞ
5	***	***	YŞ, OV&AŞ	Gövde

İzolasyon direnci ölçümü yapılırken, anma gerilimi 1000V üzerindeki sargılar için 2500V megger kullanılır ve değer genellikle 1000MΩ'dan az olmamalıdır; anma gerilimi 1000V altındaki sargılar için ise 1000V veya 2500V megger ile ölçüm yapılır. Megger kullanılarak yapılan ölçümde, izolasyon direnci değeri önceki ölçüm sonucuyla karşılaştırılmalı, belirgin bir fark olmamalı ve genellikle aynı sıcaklıktaki fabrika test değerinin %70'inden düşük olmamalıdır. İzolasyon direnci 20℃'ye dönüştürüldüğünde, 220kV ve altı trafolar için 800MΩ'dan, 500kV trafolar için ise 2000MΩ'dan az olmamalıdır. Emilim oranı 1.3'ten düşük olmamalı veya kutup oranı indeksi 1.5'ten düşük olmamalıdır. Trafonun izolasyon durumunun değerlendirilmesi, mümkün olduğunca sargı dielektrik kaybı ve kaçak akım ölçümü gibi diğer izolasyon testleriyle birleştirilmeli ve trafonun izolasyon durumunu belirlemek için çeşitli veriler kapsamlı bir şekilde analiz edilmelidir.

Kingrun Trafo Cihazları Şirketi Ltd.

Kingrun'dan Daha Fazla Trafo Test Cihazı