Ayırıcı, yüksek gerilim anahtarlama cihazlarında en çok kullanılan elektrikli cihazlardan biridir. Adından da anlaşılacağı gibi, devrede izolasyon rolü oynar. Çalışma prensibi ve yapısı nispeten basittir, ancak kullanım miktarının fazla olması ve iş güvenilirliği için yüksek gereksinimler nedeniyle, trafo merkezleri ve elektrik santrallerinin tasarımı, kurulumu ve güvenli işletimi üzerinde büyük bir etkiye sahiptir. Bıçaklı anahtarın ana özelliği, ark söndürme yeteneğinin olmaması ve sadece yüksüz akım devrelerini açıp kapatabilmesidir.
Ayırıcı Seçimi:
Ayırıcı, ana bağlantı şeması üzerinde, hat ve ekipmanların canlı kısımlardan belirgin bir kopuklukla ayrılmasını sağlamak için düzenlenir. Ayırıcının ark söndürme cihazı olmadığı ve kesme kapasitesi düşük olduğu için, ayırıcıyı işletirken anahtarlama işlem sırasına uyulmalıdır. Yani, enerji verilirken önce bara tarafındaki ayırıcı kapatılır, ikinci olarak hat tarafındaki ayırıcı kapatılır ve son olarak devre kesici kapatılır.
Ayırıcı Konfigürasyonu:
1. Devre kesicinin her iki tarafına da ayırıcı yerleştirilmelidir, böylece devre kesici bakımı sırasında belirgin bir kopukluk oluşturulur ve güç kaynağı izole edilir.
2. Nötr noktası doğrudan topraklanmış olan sıradan transformatörler, ayırıcı üzerinden topraklanmalıdır.
3. Baradaki parafudurlar ve gerilim transformatörleri için, elektrikli cihazların ve baranın bakım güvenliğini sağlamak amacıyla bir set ayırıcı birlikte kullanılmalıdır ve her baraya 1-2 set topraklama anahtarı takılmalıdır.
4. Transformatörün çıkış hattına veya nötr noktasına bağlı parafudurlar için ayırıcı gerekli olmayabilir.
5. Besleme hattının kullanıcı tarafında güç kaynağı yoksa, kullanıcıya giden devre kesici tarafına ayırıcı takılmayabilir. Ancak, yıldırım aşırı gerilimini önlemek için de takılabilir.
Ayırıcının Yaygın Arızaları ve Çözümleri
1. Yüksek gerilim ayırıcısının rolü
Yüksek gerilim ayırıcısı, gerilim izolasyonu işlevine sahiptir ve ark oluşturmayan bazı anahtarlama işlemleri için kullanılabilir, örneğin parafudurların, reaktörlerin açılıp kapatılması gibi, veya devre kesicilerle birlikte enerjisiz işlemler yapmak için; elektrik kesintisi veya diğer bakım çalışmaları sırasında, yüksek gerilim ayırıcısı, elektrik kesintisi olan kısımları ve canlı kısımları ayırarak operatörlerin güvenliğini sağlayabilir; bazı özel güç kaynağı sistemlerinde, yüksek gerilim ayırıcısı, güç kaynağı sisteminin çalışma modunu değiştirmek için bazı devreleri anahtarlayabilir.
2. Yüksek gerilim ayırıcısının yaygın arızaları
Yüksek gerilim ayırıcısının yaygın arızaları arasında ayırıcının aşırı ısınma arızaları, izolasyon porselen şişe kırılma arızaları ve iletken parçaların paslanması yer alır. Bunlar arasında, aşırı ısınma arızası, yüksek gerilim ayırıcısının işletilmesinde en sık karşılaşılan kusurdur. Ayırıcının aşırı ısınma arızası meydana geldikten sonra, işletme akımı nominal değerin %60'ına ulaştığında zaten anormal ısınma oluşmuştur, bu da devreye alma öncesi hata ayıklama ve bakımda tespit edilemeyen bir sorundur.
3. Yüksek gerilim ayırıcı aşırı ısınma arızasının neden analizi
Ayırıcının aşırı ısınma arızasının üç nedeni vardır:
① Kurulum ve bakım sırasında fazla miktarda iletken macun kullanılması. Aslında, ne kadar çok iletken macun o kadar iyi iletkenlik anlamına gelmez. İletken macunun aşırı kalınlığı, metal temas parçaları arasındaki mesafeyi artırarak iletkenliği azaltır.
②Yüksek gerilim ayırıcının temas yüzeyinin oksitlenmesi, temas direncini artırır. Temas direnci ne kadar büyükse, ısı üretimi o kadar belirgin olur. Bu termal etki, oksit filmi oluşumunu ve yanık birikimini şiddetlendirerek sonuçta aşırı ısınma arızasına yol açar.
③Yüksek gerilim ayırıcının bağlantı kısmının elektrik iletkenliğinin azalması. Örneğin, sabit temas parçalarındaki cıvataların gevşemesi, yağmur suyu ve tozun temas yüzeyine sızıp onu oksitlemesi ve bakır ile alüminyum iletken parçaların temasından kaynaklanan galvanik korozyon gibi durumlar, ayırıcının anormal ısınmasına neden olabilir.
4. Yüksek gerilim ayırıcı aşırı ısınma arızalarının çözüm yolları
Ayırıcının aşırı ısınmasıyla başa çıkmak için üç yöntem vardır:
(1) Ayırıcının kontakları aşırı ısındığında, hareketli ve sabit kontaklar üzerindeki kirlilik teknik şartnamelere göre temizlenmelidir. Aynı zamanda, kontakların metal kısımları parlak bir duruma getirilmeli ve şartnamelere uygun olarak iletken macun uygulanmalıdır.
(2) Temas yüzeyinin oksitlenmesi. Revizyon sırasında, metal temas kısmı işlenerek temas yüzeyinin düz ve metalik parlaklıkta olması sağlanmalı; uygun miktarda elektrik gresi uygulanmalı ve ardından ayırıcının temas direnci ölçülmelidir.
(3) Hareketli ve sabit kontaklar arasında kötü temas olduğunda, kurulum ve bakım sırasında cıvatalar sıkılmalı ve temas parçalarına elektrik gresi uygulanarak iletkenlikleri artırılmalı ve temas parçalarının korozyona veya oksitlenmesine engel olunmalıdır.
① Aşırı kalın iletken macun, kontakların iletkenliğini azaltır. Aslında bu, elektriksel açıdan kalitesiz iletken macundan kaynaklanan bir sorundur. Bağlantı için kalitesiz iletken macun kullanılırsa, sadece direnci düşürme rolü oynamaz, aksine direncin artmasına neden olur.
Ayırıcının yaygın arızaları ve çözümleri
Kalitesiz iletken macunlar yüksek sıcaklıklarda akar, çatlar hatta katılaşıp topaklanır, bu da temas direncini 25 hatta 70 kat artırabilir. Ancak yüksek kaliteli iletken macunlar yüksek sıcaklıktan sonra şeklini korur, hala ince yapılı olur ve bağlantı eklemlerinde çok önemli bir rol oynayabilir. İyi direnç azaltma ve koruma sağlar.
Ayırıcının yaygın arızaları ve çözümleri
② Cıvata üzerinde yüksek kaliteli iletken macun kullanılır; bu sadece iletkenliği artırmak, korozyon ve oksidasyonu önlemekle kalmaz, aynı zamanda ısıl genleşme ve büzülme ile titreşimden kaynaklanan gevşeme ve gerilim yorgunluğunu da engeller.
Ayırıcı Anahtar Hakkında Sıkça Sorulan Sorular Özeti
1. Yaygın arızalar nelerdir?
Cevap: Ayırıcı anahtarın yaygın arızaları şunlardır:
(1) Kontak kısmının aşırı ısınması.
(2) Porselen yalıtım hasarı ve flaşover deşarjı.
(3) Açma ve kapamayı reddetme.
(4) Yanlış açma ve kapama.
2. Ayırıcı anahtarın çalışma sırasında kontak kısmının aşırı ısınmasının nedeni nedir?
Cevap: Ayırıcı anahtarın çalışma sırasında aşırı ısınması, esas olarak ağır yük, artan kontak direnci ve çalışma sırasında tam olarak kapanmamasından kaynaklanır.
3. Ayırıcı anahtarın kontak direncinin artmasının nedenleri nelerdir?
Cevap: Kontak direncinin artmasının nedeni, bıçak ile bıçak arasındaki temas noktasındaki itme kuvvetinin çok büyük olması ve bıçağın sıkıca kapanmamasıdır; bu da yüzeyin oksitlenmesine ve kontak direncinin artmasına yol açar. İkinci olarak, ayırıcı anahtar açma ve kapama sürecinde ark oluşturarak kontakları yakar ve kontak direncini artırır.
4. Ayırıcı anahtar kontaklarının aşırı ısınıp ısınmadığı nasıl anlaşılır?
Cevap: Ayırıcı anahtarın kontak kısmının renk değişimine veya sıcaklık test parçasının rengine göre değerlendirilebilir; ayrıca bıçağın renginin kararma derecesine göre de belirlenebilir. Genellikle kızılötesi sıcaklık ölçüm sonuçlarına göre karar verilir.
5. Ayırıcı anahtar kontak ve temas noktalarının aşırı ısınması durumunda nasıl müdahale edilir?
Cevap: Ayırıcı anahtarın kontak ve temas noktalarının aşırı ısındığı tespit edildiğinde, önce sevkıyata bildirilir, yük azaltılmaya veya aktarılmaya çalışılır, izleme güçlendirilir ve ardından farklı bağlantı şemalarına göre işlem yapılır:
(1) Çift bara bağlantısı. Bir bar tarafı bıçak anahtarı aşırı ısınıyorsa, aşırı ısınan ayırıcı anahtar, baraların ters çevrilmesi yoluyla devre dışı bırakılır ve bakım için enerjisi kesilir.
(2) Tekli bara bağlantısı. Yükü azaltılmalı, izleme güçlendirilmeli ve soğutma önlemleri alınmalıdır. Koşullar elveriyorsa, mümkün olduğunca kullanımı durdurulmalıdır.
(3) Mevcut bypass kesiciler ile bypass kesicilerin anahtarlanması.
(4) Hat tarafı ayırıcı anahtar aşırı ısınırsa, tedavi yöntemi temelde tekli barayla aynıdır ve mümkün olan en kısa sürede kesintili bakım planlanmalıdır. Bakım süresince yük azaltılmalı ve izleme güçlendirilmelidir.
(5) Bir buçuk devre kesici bağlantı düzeninde açık döngü çalıştırma mümkündür.
(6) Bara tarafındaki ayırıcı anahtarın aşırı ısınmış kontakları ve bağlantıları için, ayırıcı anahtar çekildikten sonra yerinde yapılan incelemede, canlı çalışma için güvenli mesafe sağlanıyorsa, bara tarafındaki iletken bağlantısı elektroliz ile sökülerek müdahale edilebilir.
6. Ayırıcı anahtarın elektrikli çalışma arızası nasıl kontrol edilir ve müdahale edilir?
Cevap: Ayırıcı anahtarın elektrikli çalışması arızalandığında, önce operasyonda bir hata olup olmadığı kontrol edilmeli, ardından çalıştırma güç devresi ve güç kaynağı devresinin sağlam olup olmadığı, sigortanın atmış veya gevşemiş olup olmadığı incelenmelidir. Elektriksel blokaj devresinin normal olup olmadığı kontrol edilmelidir.
7. Ayırıcı anahtar kontaklarının kaynak deformasyonu, hasarlı izolatörler ve şiddetli deşarj durumlarında nasıl müdahale edilir?
Cevap: Bu durumlarda, enerji derhal kesilmeli ve kesinti öncesinde izleme güçlendirilmelidir.
8. Ayırıcı anahtar açılmaz veya kapanmazsa ne yapılmalıdır?
Cevap:
(1) Mil piminin düşmesi, kama cıvatanın çıkması, dökme demir kırılması gibi mekanik arızalar veya elektrik devresi arızaları nedeniyle, bıçak çubuğu çalıştırma mekanizmasından ayrılarak ayırıcı anahtarın kapanmayı reddetmesine neden olabilir. Bu durumda, bir yalıtımlı çubukla müdahale edilmeli veya kişisel güvenlik sağlandığında, her faz ayırıcı anahtarının milini bir anahtarla döndürülmelidir.
(2) Açılmayı reddetme. Ayırıcı anahtar açılamadığında, eğer çalıştırma mekanizması donmuşsa, hafifçe sallanabilir ve destek porseleni ile mekanizmanın çeşitli parçaları gözlemlenerek, deformasyon ve yer değiştirmenin olduğu yere göre engel tespit edilebilir. Engel ayırıcı anahtarın temas kısmında oluşmuşsa, zorla çekilmemelidir, aksi takdirde destek porseleni zarar görebilir ve ciddi bir kazaya neden olabilir. Bu durumda, sadece ekipmanın çalışma modu değiştirilerek müdahale edilebilir.
9. Ayırıcı anahtar yerine oturmadığında nasıl müdahale edilir?
Cevap: Ayırıcı yerine oturmamıştır, bunun çoğu mekanizmanın korozyonu, sıkışması, bakım ve ayar işlemlerinin doğru yapılmaması gibi nedenlerden kaynaklanır. Bu durumda ayırıcı açılıp kapatılabilir. 220KV ayırıcılar için yalıtımlı bir çubukla itilebilir, gerekirse enerji kesilerek müdahale edilmelidir. Yüksek gerilim ayırıcıları her 2 yılda bir 1-2 kez revizyondan geçirilmelidir.
Diğer İlgili Makaleler:
Temas Direnci Testi Neden 100A veya Daha Yüksek Akım Gerektirir?
Kesiciler veya YG Ayırıcılarında Aşırı Temas Direncinin Tehlikeleri ve Çözümleri
Devreyi değiştirmeden temas direnci nasıl ölçülür?
YG Hücrelerinin veya Kesicilerin Temas Direnci Nasıl Doğru Şekilde Test Edilir?
Elektrik İkincil Devrelerinde Neden Aşırı Temas Direnci Oluşur?
110kV/220kV Trafo Merkezi Kabul ve Bakım Testleri Kontrol Listesi Nedir?
Kingrun Transformatör Cihazları Ltd. Şti.
Kingrun'dan Daha Fazla Transformatör Test Cihazı
