Transformatörler fabrikadan çıkmadan önce, üreticiler tarafından kalite, işlevsellik ve hizmet ömrünü değerlendirmek için "Fabrika Kabul Testleri" (FAT) adı verilen kapsamlı bir test serisi gerçekleştirilir. Bu testler arasında transformatör sargı oranı ve vektör grubu testi, sargı direnci ölçümü, yüksüz test, yüklü test, kapasite testi, güç frekanslı dayanım gerilimi testi, endüktif Hipot testi, yalıtım direnci testi, dielektrik kayıp testi (tan delta testi), kısmi deşarj testi ve darbe gerilimi testi bulunur.
Bu testler, transformatörlerin güvenilir performans sağlamak için gerekli tüm standart ve şartnamelere uyduğundan emin olmak açısından hayati önem taşır. Ayrıca, transformatörlerin çalışma ortamlarındaki kalitesini, güvenliğini ve dayanıklılığını garanti eder. Aşağıda, her bir test maddesini prensipleri ve önemiyle birlikte detaylı olarak açıklayacağız.
1. Transformatör sargı yalıtım direnci testi
Yeni transformatörler için yalıtım direnci testi, transformatör sargılarının yalıtımının bütünlüğünü ve kalitesini değerlendirmek için kullanılan bir yöntemdir. Bu testte genellikle, yüksek gerilim sargısı ile tanka karşı alçak gerilim sargısı arasındaki yalıtım direnci ve alçak gerilim sargısı ile yüksek gerilim sargısı ve tank arasındaki yalıtım direnci ölçülür.
Bu testin prensibi, voltaj, direnç ve akım arasındaki ilişkiyi tanımlayan Ohm kanununa dayanır. Belirli bir DC gerilim uygulayarak ve karşılık gelen akımı ölçerek, sargılar ile toprak arasındaki yalıtım direnci hesaplanabilir. Yalıtım direnci testinin amacı, sargılar arasında veya sargılar ile toprak arasında herhangi bir kaçak akım olup olmadığını tespit etmek ve yalıtımın bütünlüğünü ve kalitesini değerlendirmektir.
Yalıtım direnci testi, yeni transformatörlerin yalıtım bütünlüğünü tespit edebilir, olası kaçak sorunlarını belirleyebilir ve yalıtım kalitesini değerlendirebilir. Daha yüksek direnç değerleri genellikle iyi bir yalıtım bütünlüğüne işaret ederken, daha düşük direnç değerleri potansiyel yalıtım sorunlarını gösterebilir.
Önerilen test cihazı:JYM
2. Yükte kademe değiştirici testi
Yeni transformatörler için yükte kademe değiştirici testi, transformatör yük altındayken kademe değiştiricinin anahtarlama performansını değerlendirmek için kullanılan bir yöntemdir. Yükte kademe değiştirici, transformatör devresindeki tek hareketli parçadır, bu nedenle değerlendirilmesi kritik önem taşır. Test, işlem sırasını incelemeyi, anahtarlama süresini ölçmeyi ve geçiş dalga formları, geçiş süresi, anlık geçiş direnci ve yükte kademe değiştiricinin üç faz senkronizasyonu gibi parametreleri değerlendirmeyi içerir.
Bu test sırasında, transformatör bir yüke bağlanır ve gerçek çalışma koşullarını simüle etmek için yükte kademe değiştirici sürekli olarak farklı kademe pozisyonlarına geçirilir. Testin prensibi, kademe değiştirici çalışırken transformatörün voltajını, akımını ve diğer performans parametrelerini gözlemleyip kaydederek kararlılığını ve güvenilirliğini değerlendirmektir.
Bu test, yükte kademe değiştiricinin güvenilirliğini, transformatörün yük regülasyon performansını ve kademe pozisyonları değiştirilirken sıcaklık artışının değerlendirilmesini sağlar.
Önerilen test cihazı: JYK- I
3. DC sargı direnci testi
Bu testin prensibi, transformatörün çeşitli sargılarının direnç değerlerini ölçerek sargı bağlantılarının kalitesini ve elektriksel özelliklerini kontrol etmeyi içerir. Genellikle bu test, transformatörün her bir sargısının, örneğin yüksek gerilim sargısı, orta gerilim sargısı ve alçak gerilim sargısı gibi direnç ölçümlerini kapsar.
Test sırasında, test cihazları transformatörün farklı sargılarına bağlanır ve bilinen bir akım uygulanır. Ohm kanununa göre, ölçülen voltaj ve akım değerlerine dayanarak her bir sargının direnç değerleri hesaplanabilir. Ölçülen direnç değerleri tasarım değerleriyle karşılaştırılarak, sargı bağlantılarının kalitesi, kötü kontaklar, açık devreler ve kısa devreler değerlendirilebilir ve tespit edilebilir. Ayrıca, transformatör sargı tasarımının şartname gereksinimlerini karşılayıp karşılamadığını doğrular ve transformatörün kararlılığını ve güvenilirliğini sağlar.
Önerilen test cihazı:
JYR9310 (El tipi / Bakır&Altın/Sıcaklık Dönüşümü/Tek faz)
JYR-10C (Ekonomik / Tek faz)
JYR-50S (Yüksek akım / Kapsamlı Test / Üç faz)
4. Kısa devre empedansı testi
Transformatör kısa devre empedans testi, öncelikle bir transformatörün kısa devre empedans değerini ölçmek için kullanılır. Bu değer, transformatörün sekonder tarafı kısa devre edildiğinde ve primer tarafına anma akımı uygulandığında, primer taraftaki gerilim ve akım arasındaki ilişki ile belirlenir. Kısa devre empedans testi, transformatörün içindeki endüktif ve dirençli özelliklerini anlamaya yardımcı olur.
Kısa devre empedans değeri, transformatörün tasarımının şartnamelere uyup uymadığını ve üretim sürecinde herhangi bir kusur olup olmadığını doğrulayabilir. Kısa devre empedans değeri tasarım değerinden önemli ölçüde saparsa, bu, transformatörün içinde yanlış sargı sarım sayısı veya sargıların uygun olmayan geometrik konfigürasyonu gibi iç sorunlara işaret edebilir. Ayrıca, bu test sargıların çekirdek kayıplarını, kısa devre akımını, gerilim regülasyon performansını ve transformatörün mekanik dayanımını değerlendirebilir.
Önerilen test cihazı: JYW6300
5. AC Yüksek Gerilim (Hipot) testi
Bushings ile birlikte sargıların AC Hipot testi, transformatörlerin yalıtım dayanımını değerlendirmenin en etkili yöntemlerinden biridir. Testin prensibi, transformatörün bir ucuna, anma geriliminden daha yüksek ancak çok kısa süreli yüksek bir gerilim uygularken diğer ucunu topraklamayı içerir. Eğer yalıtım delinmez veya yüzeyde atlama (flashover) göstermezse, bu, yalıtım dayanımının uygulanan yüksek gerilime dayanabildiğini ve böylece Hipot testini geçtiğini gösterir.
AC Hipot testi, nem girişi ve yoğunlaşmış kusurlar gibi büyük yalıtım kusurlarını tespit edebilir; bunlar ana yalıtımda çatlak, sargı yer değiştirmesi, bağlantı iletkeni yalıtımında yetersiz boşluk ve yalıtım üzerinde su ve kir birikmesini içerir. Ayrıca, akım ve kaçak akım arasındaki ilişki aracılığıyla lokal yalıtım kusurlarını da belirleyebilir.
AC gerilime kıyasla, DC gerilim testleri, gerilimin DC koşullarında yalıtım direncine bölünmesi nedeniyle, uç yalıtım kusurlarını belirlemede daha etkilidir. Ancak, AC Hipot testi, yalıtımdaki bazı mevcut zayıf noktaları şiddetlendirebilir. Bu nedenle, AC Hipot testini gerçekleştirmeden önce, transformatör üzerinde yalıtım direnci, polarizasyon indeksi, kaçak akım ve dielektrik kayıp ölçümlerini içeren ön testlerin yapılması esastır. Sadece bu ön test sonuçları tatmin edici ise AC Hipot testi yapılmalıdır. Aksi takdirde, gerekli düzeltici önlemler alınmalı ve tüm parametreler gerekli standartları karşıladığında, gereksiz yalıtım hasarını önlemek için AC Hipot testi gerçekleştirilebilir.
AC Hipot testi için test gerilimi genellikle yüksek gerilim test transformatörü kullanılarak üretilir. Büyük kapasiteli transformatörler için, yüksek gerilimi üretmek üzere bir seri rezonans devresi de kullanılabilir.
Önerilen test cihazı: JYDHV
6. Boşta(açık devre)/Yükte Test
Bir transformatörün boşta (açık devre) testi, performansını ve kalitesini değerlendirmek için kullanılan standart bir test yöntemidir. Bu test sırasında, transformatörün sekonder sargısı herhangi bir yükten bağlantısız kalırken, primer sargıya güç iletmeden anma gerilimi uygulanır. Test sırasında transformatörün açık devre akımı, boşta kayıpları, yük değişimi altında gerilim regülasyon performansı, sargı ve nüve kayıpları ile yalıtım karakteristikleri dahil olmak üzere çeşitli parametreleri ölçülür.
Yeni bir transformatörün yükte testi, yük koşulları altındaki performansını ve kararlılığını değerlendirmek için kullanılan bir yöntemdir. Yükte testin prensibi, transformatörün sekonder sargısına bir yük uygulamak ve yük altındayken çeşitli performans parametrelerini gözlemlemek ve ölçmektir. Çıkış gerilimi, giriş akımı, güç faktörü ve sıcaklık gibi parametreleri izleyerek ve kaydederek, yükte test, transformatörün yük değişimleri altındaki gerilim regülasyon performansını değerlendirir, güç kayıplarını ölçer ve uygun termal performansı sağlamak için sıcaklık artışını değerlendirir.
Önerilen test cihazı: JYW6100
7. Transformatör Sarım Oranı Testi
Transformatörün sargıları arasında bir polarite ve dönüşüm oranı ilişkisi vardır. Birkaç sargının birbirine bağlanması gerektiğinde, bağlantıyı doğru yapmak için polaritenin bilinmesi gerekir. Transformatör oranı ve bağlantı grubu tutarsızsa, kabul edilemez dolaşım akımları oluşacaktır. Bu nedenle, transformatör fabrikada test edildiğinde, transformatörün dönüşüm oranını, polaritesini ve bağlantı grubunu kontrol etmenin amacı, sargının doğruluğunu, sarım sayısını, uç bağlantısını ve kademe uç bağlantısını, kademe değiştiricinin konumunu ve her çıkış terminalinin işaretlemesini kontrol etmektir. Kurulu transformatörler için ise, esas olarak kademe değiştiricinin konumunun ve her çıkış terminalinin işaretlemesinin, transformatörün etiketine kıyasla doğru olup olmadığı kontrol edilir; transformatör arızalandığında ise, transformatörde sarımlar arası kısa devre olup olmadığı vb. kontrol edilir.
Sargının her kademe konumundaki voltaj farkı ±%0,5'ten (anma kademe konumu) fazla değildir ve voltaj farkı başlangıç değerine kıyasla ±%1,0'dan fazla değildir.
Önerilen test cihazı:
JYT (El Tipi)
JYT-A (Öncü tip)
JYT-B (Açı testi / Nötr nokta / Scott / Z bağlantı)
8. Sıcaklık Yükselmesi (Isınma) Testi
Bu test esas olarak transformatörün yapısal performansını kontrol etmek içindir, özellikle transformatörün hızlı soğutulup soğutulamayacağını, yani transformatör çalışırken toplam kayıplardan kaynaklanan ısının hızla dağılıp dağılmadığını ve IEC standardının gerekliliklerini karşılayıp karşılamadığını kontrol eder. Sıcaklık yükselmesinin yanı sıra, sargı sıcaklık yükselmesinin sınır değerini de kontrol eder ve ayrıca demir çekirdek, yakıt tankı ve yapısal parçalar gibi diğer bazı bileşenlerde yerel aşırı ısınma olup olmadığını da kontrol eder. Genellikle, yalıtım, kayıp, voltaj oranı ve DC direnç testlerinden sonra, etiket verilerine veya ilgili düzenlemelere göre yapılır.
Isınma testinin prensibi, transformatörün sargısına anma yük akımı uygulayarak belirli bir süre boyunca sürekli çalıştırmak ve ardından sargının sıcaklık artışını ölçmektir. Genellikle, sıcaklık artış testleri, gerçek çalışma ortamlarındaki koşulları simüle etmek için transformatörün tam yük koşullarında gerçekleştirilir.
Önerilen test cihazı: JYR-40E
9. Transformatör yağı delinme gerilimi testi (Yağ BDV testi)
Transformatör yağı delinme gerilimi testi (yağ BDV testi), transformatör yağının kimyasal analiz yöntemlerinden biridir. AC yüksek gerilim delinme yöntemi ile ölçülür ve yeni kurulum, büyük bakım veya önleyici test gereksinimlerindeki transformatörler için gerekli bir ölçüm kalemidir.
Yağ delinme gerilimi testinin prensibi, transformatör yalıtım yağına belirli bir süre boyunca yüksek gerilimli bir elektrik alanı uygulamak ve herhangi bir delinme oluşup oluşmadığını izlemektir. Genellikle test sırasında uygulanan yüksek gerilim, transformatörün anma gerilimini aşarak yalıtım yağının dayanım gerilim kapasitesini sağlamayı amaçlar.
Bu test, yeni transformatörlerdeki yalıtım yağının nem, yabancı madde veya kusur içerip içermediğini değerlendirirken aynı zamanda yağın dayanım gerilim kapasitesini doğrular. Amacı, transformatörün çalışması sırasında yalıtım yağında delinme olmamasını sağlayarak transformatörün güvenli ve güvenilir performansını garanti etmektir.
Önerilen test cihazı:JY6611
10. Transformatör Yağı Tan Delta Testi (yağ dielektrik kayıp testi)
Yeni transformatörler için yağ Tan Delta testi, yalıtım yağının dielektrik kayıp karakteristiklerini değerlendirmek için kullanılan bir yöntemdir. Tan Delta, aynı zamanda dağılım faktörü olarak da bilinir ve dielektrik malzemelerin alternatif bir elektrik alanındaki enerji kaybını ölçerek, yalıtım yağının yalıtım performansını ve kalitesini yansıtır.
Bu testin prensibi, transformatör yalıtım yağına alternatif bir voltaj uygulayarak, voltaj ve akım arasındaki faz farkını ölçmeyi ve ardından yalıtım yağının Tan Delta değerini hesaplamayı içerir. Genellikle, daha küçük bir Tan Delta değeri, yağın daha iyi yalıtım performansına sahip olduğunu gösterir.
Bu test, yeni transformatörlerdeki yalıtım yağının kalitesini değerlendirir. Yalıtım yağının Tan Delta değerini ölçerek, yağın kalitesini ve performansını değerlendirir, herhangi bir yabancı madde veya kusur olup olmadığını kontrol eder ve yalıtım arızası olaylarının oluşmasını önlemeye yardımcı olur.
Önerilen test cihazı: JYC
Kingrun Transformatör Cihazları Şirketi Ltd.
Kingrun'dan Daha Fazla Transformatör Test Cihazı
Transformatör Kurulumu, Devreye Alma ve Onarımında Kabul Test Kalemleri Nelerdir?
Bir transformatör fabrikadan çıkmadan önce hangi testler (FAT) yapılmalıdır?
Transformatör "Tip testi" ile "Fabrika kabul testi" (FAT) arasındaki fark nedir?
Transformatörün "Tip Testi" nedir (örnek analiz ile)?
